Zakładamy wrzosowisko

ii

„Wrzosowisko-bezleśna formacja zimozielonych krzewinek. Wrzosowiska występują w klimacie umiarkowanym i wilgotnym, na glebach piaszczystych i kwaśnych. Zajmują wielkie przestrzenie, głównie na terenach, na które docierają wpływy ciepłego i wilgotnego powietrza atlantyckiego.

W Europie powstają przeważnie wtórnie na siedliskach borów sosnowych, po zniszczeniu roślinności pierwotnej. W Polsce rośnie głównie wrzos, w zachodniej Europie – także wrzosiec, janowiec, żarnowiec i inne”¹

Oto definicja wrzosowiska pochodząca z Wikipedii. Nie wyczerpuje ona jednak całej tematyki wrzosowisk i wymaga uzupełnienia, jednak przedstawia istotę tej formacji roślinnej. Wrzosowiska naturalnie porastające polany i lasy są niesamowitą legitymacją piękna natury. Odznaczają się przede wszystkim „naturalnością” i specyfiką danego obszaru , biotopu. Dla danego obszaru charakterystyczne będą wrzosy, dla innego wrzośce a dla jeszcze innego janowce i szczodrzeńce itd.  Wszystkie jednak mają swój urok. Przydomowe, ogrodowe wrzosowiska tworzone przez projektantów profesjonalnych , półprofesjonalnych czy nas samych zazwyczaj jednak są modyfikacją i odbiegają wizualnie od ich naturalnych odpowiedników. Dzieje się tak z prostego i jakże słusznego stwierdzenia, że w  przydomowym ogrodzie , gdzie zazwyczaj przeznacza się na tego typu formę roślinną mało miejsca, takie monokulturowe nasadzenie będzie atrakcyjne zazwyczaj  tylko o jednej porze roku, w jednym okresie, a celem jest uzyskanie piękna całorocznego. Dlatego też dobiera się roślinność pod kątem takiego efektu estetycznego, który będzie dostarczał wrażeń estetycznych i odczuć emocjonalny jego obserwatorom w całym roku.  Reasumując, wrzosowisko przydomowe do agregacja roślin z różnych wrzosowisk.

Wrzosowisko? Pierwsza myśl każdego, dotycząca roślin przeznaczonych na ta formę nasadzenia to… wrzos. Wrzosy i wrzośce są  roślinami  które wymagają  słonecznego stanowiska, przepuszczalnej gleby o odczynie kwaśnym, między 3,5 a 5 Ph oraz mikoryzy (symbiozy z grzybami). Wrzosy z uwagi na szeroką ferrie dostępnych  barw są wyjątkowym budulcem wrzosowisk, pozwalającym ich twórcom na danie upustu wyobraźni. Należy jednak uważać na zbyt kontrastowe zestawienia, ponieważ można uzyskać efekt zagracenia i pretensjonalnego wyglądu. Wrzosy sadzimy w odległości 25 cm jeden od drugiego. Najlepszy efekt wizualny uzyskujemy przy nasadzeniach grupowych, przyjmuje się , że mieści się  10 egzemplarzy na m². Wrzosy i wrzośce maja w swoich szeregach odmiany kwitnące niemal od lutego do listopada, jednak z uwagi na grupowe nasadzenia ciężko znaleźć tyle miejsca aby cieszyć się przez cały okres wegetacyjny kwitnącymi roślinkami. Podstawowym zabiegiem technicznym o jakim nie można zapomnieć jest także wiosenne przycinanie wrzosów, gdyż nie przycięte rozrastają się od momentu przekwitłych i wyglądających nieestetycznie pędach.   Kolejną grupą roślin przeznaczonych na wrzosowiska są różaneczniki, azalie, pierisy czy bożonarodzeniowa, atrakcyjna golteria rozesłana (Gaultheria procumbens). Wszystkie wymienione rośliny w odróżnieniu od wrzosów i wrzośców, preferują    półcieniste stanowiska, osłonięte od wiatrów i oczywiście gleby kwaśne. Rośliny te dodatkowo wzbogacają wrzosowisko o kolorystykę głównie zieloną, piękne kwiaty wiosną oraz czerwone, atrakcyjnie prezentujące się od października,  owoce (Golteria). Są to także rośliny głównie zimozielone (nie licząc większości odmian Azalii), w związku z czym uatrakcyjniają  nasz ogród także zimą. Te rośliny już jednak warto posadzić w większej rozstawie od 50 do 100 cm między egzemplarzami. Kolejna grupa roślin to  znane z polskich wrzosowisk janowce, żarnowce i szczodrzeńce, które może nie są już typologicznie wrzosowatymi roślinami jednak idealnie pasują do tego zestawienia i są spotykane w naturalnych warunkach tej formacji roślinnej. Są to rośliny nie osiągające dużych rozmiarów , ale cieszące oko pięknem i mnogością kwiatów. Kwitną one w różnych okresach w związku z tym można je swobodnie dopasować do kompozycji gdzie będą podkreślać dana cześć wrzosowiska w okresie ich kwitnienia. Żarnowce, janowce i szczodrzeńce preferują gleby przepuszczalne i kwaśne lub w przypadku janowców zasadowe. Są to bardzo mało wymagające rośliny,  świetnie sobie radzą w suchych warunkach, nie wymagają nadmiernego podlewania oraz pielęgnacji.   Nasze wrzosowiska warto wzbogacić także o rośliny iglaste, nie osiągające dużych rozmiarów. Przykładowo mogą to być : kosodrzewina, szczepione karłowe sosny, wśród których są takie , które zmieniają przed zimą barwę igieł na żółtą np. sosna górska  odm. 'Winter Gold’  czy karłowe odmiany świerków (’Glauca globosa’, 'Nidiformis’) oraz jałowców, cyprysów i żywotników. Warto poeksperymentować z zestawieniem , ponieważ spektrum wyboru jest na prawdę rozległe.

Techniczny aspekt zakładania wrzosowiska

 W celu właściwego przygotowania gleby pod wrzosowisko należy:

• Wymienić i wymieszać glebę na określonej głębokości, zależnie od rośliny. W przypadku wrzosów będzie to 15-30 cm, natomiast różaneczników ,azalii, pierisów, szczodrzeńców itp. ta głębokość właściwa będzie na poziomie 60 cm.
• W przypadku gleb ciężkich , niezbędny może okazać się drenaż z piasku, żwiru lub gałęzi drzew iglastych o wysokości 10cm, w celu zapobiegnięcia długotrwałemu podmoknięciu korzeni roślin, których następstwem jest gnicie i zamieranie.
• Przygotować specjalna mieszankę ziemi pod rośliny. Może to być mieszanka torfu wysokiego z rodzima ziemią (najlepiej wierzchnią, urodzajną tzw. humus), samego torfu wysokiego z  korą, rodzimej ziemi z przekompostowana korą . Należy unikać kory świerkowej, ponieważ zawiera w sobie substancje toksyczne dla roślin. Do wrzosów i wrzośców istotne może być dodanie ziemi z miejsc gdzie rosną naturalnie, celem zaszczepienia w podłożu mikoryzy.
• Dobrym pomysłem może być dodanie do tak przygotowanej mieszanki nawozu krowiego w ilości 3-4 kg/m² lub kompostu o kwaśnym odczynie.
• Warto tak przygotowane podłoże pozostawić do momentu aż osiądzie  ziemia i dopiero wówczas wykonać nasadzenie. Głębokość sadzenia powinna odpowiadać głębokości egzystowania rośliny w szkółce. Sadzimy w następujący sposób: po wykopaniu dołka na odpowiednią głębokość, wkładamy roślinę, następnie przysypujemy do połowy  ziemia, nalewamy wody i dosypujemy resztę . Całość warto  wyściółkować korą co ogranicza transpiracje wody z gleby . To prosty i dobrze znany każdemu algorytm sadzenia.

Na sam koniec kilka uwag odnośnie pielęgnacji wrzosowisk. Ważne jest zabezpieczenie roślin delikatnych typu: różanecznik, azalia itd. na zimę odpowiednią agrowłóknina   oraz obficie podlać. Rośliny takie jak różanecznik są zimozielone w związku z czym pobierają także wodę zimą, najbardziej niebezpieczne są okresy gdy zmarznięta ziemia wystawiona jest na działanie słońca, które powoduje jej odparowanie z wierzchniej warstwy i transpirację ze strony roślin. Rośliny tracą wodę i nie mogą jej pobrać ze zmarzniętej gleby. Pewnie się zastanawiasz co możesz zrobić?? Rośliny te jednak  są przygotowane na takie okoliczności i uruchamiają mechanizmy ograniczające negatywne skutki suszy fizjologicznej poprzez zwijanie liści i ograniczenie transpiracji. Gdy już jednak ziemia odmarznie i korzenie uzyskają dostęp do H2O, roślina odzyskuje turgor i swój właściwy kształt liści.

Poniżej przedstawiam przykładowe rośliny przydatne na wrzosowiska:

Przypisy:

¹ www.wikipedia.org

Bibliografia:

Kasińska L., Sieniawska-Kuras A., Architektura krajobrazu dla każdego, Wydawnictwo i Handel Książkami „KaBe”, Krosno 2009